Trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy, các thủ tục pháp lý liên quan đến thiết kế và phê duyệt hệ thống PCCC luôn là điều kiện bắt buộc trước khi công trình được phép thi công hoặc đưa vào hoạt động. Tuy nhiên, không ít chủ đầu tư vẫn nhầm lẫn giữa “thẩm định thiết kế PCCC” và “thẩm duyệt PCCC”, dẫn đến sai sót hồ sơ, chậm tiến độ hoặc thậm chí bị xử phạt hành chính.
Đặc biệt, từ khi ban hành Nghị định 105/2025/NĐ-CP, quy trình quản lý thiết kế về PCCC đã có những thay đổi quan trọng, chuyển trọng tâm từ “thẩm duyệt” sang “thẩm định” đối với nhiều loại công trình mới. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất, sự khác biệt và cập nhật quy định mới nhất theo pháp luật hiện hành.
Cơ sở pháp lý về thẩm định và thẩm duyệt PCCC
Hiện nay, hoạt động thẩm định – thẩm duyệt thiết kế PCCC được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật quan trọng như:
Luật Phòng cháy và Chữa cháy
Nghị định 136/2020/NĐ-CP
Nghị định 50/2024/NĐ-CP
Nghị định 105/2025/NĐ-CP
Thông tư 149/2020/TT-BCA
QCVN 06:2022/BXD
Theo các quy định mới nhất, quy trình quản lý thiết kế PCCC có sự điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng vẫn đảm bảo kiểm soát chặt chẽ yếu tố an toàn cháy nổ.
Thẩm định thiết kế PCCC là gì?
Thẩm định thiết kế PCCC là quá trình cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, đánh giá hồ sơ thiết kế hệ thống phòng cháy chữa cháy của công trình nhằm xác định sự phù hợp với quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.
Hoạt động này tập trung vào việc rà soát các giải pháp kỹ thuật như bố trí lối thoát nạn, hệ thống báo cháy tự động, hệ thống chữa cháy, nguồn nước, hệ thống hút khói, tăng áp cầu thang, giải pháp chống cháy lan… Việc thẩm định giúp phát hiện sớm các sai sót trong thiết kế để kịp thời điều chỉnh trước khi triển khai thi công.
Theo quy định mới tại Nghị định 105/2025/NĐ-CP, đa số công trình xây dựng mới thuộc diện quản lý về PCCC sẽ thực hiện thủ tục thẩm định thiết kế thay vì quy trình thẩm duyệt như trước đây. Đây là điểm thay đổi quan trọng mà chủ đầu tư cần lưu ý.
Kết quả của thẩm định thiết kế PCCC là văn bản kết luận của cơ quan chức năng, trong đó nêu rõ hồ sơ đạt yêu cầu hoặc yêu cầu chỉnh sửa, bổ sung.
Thẩm duyệt PCCC là gì?
Thẩm duyệt PCCC là thủ tục xem xét và phê duyệt chính thức phương án, giải pháp PCCC của công trình. Đây từng là bước bắt buộc trước khi công trình được phép thi công theo thiết kế.
Trước đây, theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP, đa số công trình thuộc danh mục quản lý đều phải thực hiện thẩm duyệt thiết kế PCCC và được cấp Giấy chứng nhận thẩm duyệt. Văn bản này là điều kiện pháp lý để triển khai thi công.
Tuy nhiên, theo quy định mới tại Nghị định 105/2025/NĐ-CP, thủ tục thẩm duyệt hiện nay chỉ áp dụng chủ yếu đối với các dự án điều chỉnh thiết kế của công trình đã được thẩm duyệt trước đó hoặc một số trường hợp đặc biệt theo quy định chuyển tiếp.
Như vậy, có thể hiểu rằng cơ chế quản lý đã thay đổi: thay vì cấp “giấy chứng nhận thẩm duyệt” như trước, cơ quan chức năng tập trung vào thẩm định thiết kế và kiểm soát ở giai đoạn nghiệm thu đưa công trình vào sử dụng.
So sánh thẩm định thiết kế PCCC và thẩm duyệt PCCC
Về bản chất, thẩm định là hoạt động kiểm tra, đánh giá hồ sơ thiết kế trên cơ sở kỹ thuật và pháp lý. Trong khi đó, thẩm duyệt là hành vi phê duyệt chính thức và cấp giấy chứng nhận cho thiết kế đạt yêu cầu.
Về mục đích, thẩm định nhằm đảm bảo giải pháp thiết kế phù hợp quy chuẩn, còn thẩm duyệt mang tính chất cho phép thi công theo thiết kế đã được phê duyệt.
Về giá trị pháp lý, trước đây giấy chứng nhận thẩm duyệt là điều kiện bắt buộc để triển khai thi công. Tuy nhiên, theo cơ chế mới, văn bản thẩm định thiết kế là căn cứ pháp lý quan trọng trong quá trình kiểm tra và nghiệm thu PCCC.
Về thời điểm thực hiện, thẩm định được thực hiện khi hoàn thiện thiết kế cơ sở hoặc thiết kế kỹ thuật; còn thẩm duyệt trước đây thực hiện sau khi thẩm định đạt yêu cầu. Hiện nay, thẩm duyệt chủ yếu áp dụng cho hồ sơ điều chỉnh của công trình đã được phê duyệt trước đó.
Tóm lại, điểm khác biệt lớn nhất theo quy định mới là xu hướng chuyển từ cơ chế “thẩm duyệt bắt buộc” sang “thẩm định thiết kế và hậu kiểm”.
Những công trình phải thực hiện thẩm định thiết kế PCCC
Theo danh mục quản lý hiện hành, các công trình như chung cư, nhà ở cao tầng, nhà xưởng sản xuất, kho chứa hàng hóa, trung tâm thương mại, khách sạn, bệnh viện, trường học, rạp chiếu phim… đều thuộc diện phải thực hiện thẩm định thiết kế PCCC trước khi thi công.
Đối với công trình cải tạo, nâng cấp hoặc điều chỉnh thiết kế có thay đổi về giải pháp PCCC, chủ đầu tư phải thực hiện thủ tục theo quy định tương ứng, có thể bao gồm cả thẩm duyệt nếu thuộc diện chuyển tiếp.
Việc xác định đúng loại thủ tục cần thực hiện là yếu tố quan trọng để tránh bị trả hồ sơ hoặc xử phạt hành chính.
Hậu quả khi không thực hiện đúng quy trình PCCC
Nếu chủ đầu tư không thực hiện thẩm định hoặc thực hiện sai quy trình, công trình có thể không được cấp phép xây dựng, không được nghiệm thu PCCC và không đủ điều kiện đưa vào hoạt động.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt lên đến hàng chục triệu đồng, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Trong trường hợp xảy ra cháy nổ gây hậu quả nghiêm trọng, trách nhiệm dân sự và hình sự cũng có thể được xem xét.
Đặc biệt, theo quy định mới, cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra hậu kiểm và nghiệm thu thực tế, do đó việc “làm hồ sơ cho có” sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý.
Quy trình thực hiện thẩm định thiết kế PCCC theo quy định mới
Trước tiên, chủ đầu tư hoặc đơn vị tư vấn chuẩn bị đầy đủ hồ sơ thiết kế PCCC theo đúng tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật hiện hành. Hồ sơ bao gồm bản vẽ, thuyết minh, tài liệu chứng minh năng lực đơn vị thiết kế và các văn bản liên quan.
Sau đó, hồ sơ được nộp đến cơ quan Cảnh sát PCCC có thẩm quyền để thực hiện thẩm định. Cơ quan chức năng sẽ kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ và đánh giá nội dung kỹ thuật.
Nếu hồ sơ đạt yêu cầu, cơ quan chức năng sẽ ban hành văn bản kết quả thẩm định. Trường hợp cần chỉnh sửa, bổ sung, chủ đầu tư phải hoàn thiện theo yêu cầu trước khi tiếp tục các bước tiếp theo.
Sau khi thi công hoàn tất, công trình phải được nghiệm thu về PCCC trước khi đưa vào sử dụng.
Kết luận
Thẩm định thiết kế PCCC và thẩm duyệt PCCC là hai khái niệm khác nhau về bản chất và giá trị pháp lý. Theo quy định mới nhất tại Nghị định 105/2025/NĐ-CP, cơ chế quản lý đã chuyển dần từ hình thức thẩm duyệt bắt buộc sang thẩm định thiết kế, chỉ duy trì thẩm duyệt đối với các dự án điều chỉnh hoặc thuộc diện chuyển tiếp.
Việc nắm rõ sự thay đổi này giúp chủ đầu tư chủ động trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, tránh sai sót, tiết kiệm thời gian và đảm bảo công trình được thi công hợp pháp.
Nếu bạn đang chuẩn bị triển khai dự án và cần tư vấn chi tiết về thủ tục thẩm định thiết kế PCCC theo quy định mới nhất 2026, hãy liên hệ PCCC Bình An Đại Phát để được hỗ trợ đầy đủ và chính xác ngay từ đầu.
Thông tin liên hệ:
Công ty TNHH PCCC Bình An Đại Phát
Địa chỉ: 363 Lê Hồng Phong, Phường Tân Đông Hiệp, Thành phố Hồ Chí Minh
Hotline: 0947.485.567
Email: pcccbinhandaiphat@gmail.com
Website: https://pcccbianfa.vn/
