Nhiều chủ cơ sở kinh doanh, xưởng sản xuất hay nhà trọ chỉ bắt đầu tìm hiểu về phương án phòng cháy chữa cháy của cơ sở khi nhận thông báo kiểm tra từ cơ quan chức năng. Lúc này, việc làm vội để đối phó thường dẫn đến những sai sót trực tiếp: số liệu thiết bị lệch với thực tế, tình huống giả định sơ sài, hoặc vẫn dùng biểu mẫu cũ đã hết hiệu lực. Hậu quả là vừa chịu phạt hành chính hàng chục triệu đồng, vừa bất an khi có sự cố cháy nổ thật xảy ra.
Tóm tắt nhanh theo quy định hiện hành:
Tên gọi chuẩn pháp lý: Phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ của cơ sở (Luật PCCC và CNCH số 55/2024/QH15).
Biểu mẫu áp dụng: Mẫu PC06 ban hành kèm theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP (thay thế hoàn toàn mẫu cũ theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP).
Thẩm quyền phê duyệt: Người đứng đầu cơ sở tự ký duyệt và lưu trữ tại chỗ. Không phải nộp hồ sơ xin Công an duyệt, không tốn lệ phí.
Tần suất thực tập: Tối thiểu 01 lần/năm, ghi nhận kết quả vào Mẫu PC04 định kỳ.
Mức phạt: Phạt tiền lên tới 25 triệu đồng đối với cá nhân và 50 triệu đồng đối với tổ chức nếu không xây dựng phương án.
1. Cơ sở nào bắt buộc phải lập phương án PCCC?
Theo điểm đ khoản 1 Điều 23 Luật 55/2024/QH15, có phương án chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ là 1 trong 6 điều kiện bắt buộc để bảo đảm an toàn PCCC. Cơ sở thuộc diện quản lý được quy định cụ thể tại Phụ lục I Nghị định 105/2025/NĐ-CP:
| Loại hình cơ sở | Ngưỡng quy mô bắt buộc | Mục Phụ lục I |
| Nhà trọ, cơ sở lưu trú, nghỉ dưỡng | Từ 2 tầng trở lên hoặc tổng diện tích sàn từ 50 m² | Mục 14 |
| Trụ sở, tòa nhà văn phòng làm việc | Từ 2 tầng trở lên hoặc tổng diện tích sàn từ 100 m² | Mục 16 |
| Nhà hàng, quán ăn, dịch vụ kinh doanh | Diện tích phục vụ kinh doanh từ 100 m² trở lên | Mục 11 |
| Cửa hàng kinh doanh hàng hóa dễ cháy | Diện tích kinh doanh từ 30 m² trở lên | Mục 12 |
| Kho hàng, xưởng sản xuất hạng D, E | Khối tích từ 2.500 m³ hoặc diện tích sàn từ 500 m² | Mục 21 |
| Chung cư, nhà ở tập thể, chợ, TTTM | Mọi quy mô | Mục 1, 10 |
Lưu ý: Nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình không thuộc đối tượng phải lập phương án theo Phụ lục I (điều kiện an toàn chỉ gồm lối thoát nạn, ngắt điện, bếp nấu và trang bị bình chữa cháy theo Điều 20 Luật 55).
2. Phương án PCCC cơ sở chuẩn Mẫu PC06 gồm những gì?
Mẫu PC06 yêu cầu kết cấu mạch lạc gồm 6 phần trọng tâm. Điểm mấu chốt để vượt qua đợt hậu kiểm là tính trung thực của số liệu:
Mục I. Sơ đồ tổng mặt bằng: Bản vẽ chỉ rõ hướng thoát nạn, vị trí cửa thoát hiểm, bể nước, trụ nước, điểm đỗ xe chữa cháy và vị trí đặt bình, tủ chữa cháy.
Mục II. Thông tin cơ sở: Thông tin người đại diện, số điện thoại khẩn cấp, danh sách lực lượng PCCC tại chỗ, bảng kiểm kê phương tiện báo cháy và chữa cháy.
Mục III. Tính chất, đặc điểm nguy hiểm cháy, nổ: Nhận diện nguồn nhiệt, chất cháy chủ lực (vải, bao bì, gỗ, dung môi, trạm sạc xe điện...), nguy cơ sập đổ hoặc khói độc khi xảy ra sự cố.
Mục IV. Giả định các tình huống phức tạp: Phân công chi tiết ai ngắt cầu dao tổng, ai gọi 114, ai hướng dẫn thoát nạn, ai trực tiếp cầm lăng, vòi hoặc bình chữa cháy. Cần lập riêng tình huống trong giờ làm việc và ban đêm (khi chỉ có bảo vệ trực).
Mục V. Theo dõi cập nhật, chỉnh lý: Ghi nhận lại mỗi khi cơ sở sửa chữa mặt bằng, đổi số điện thoại, đổi nhân sự hoặc thay đổi trang thiết bị.
Mục VI. Theo dõi thực tập phương án: Lưu lại biên bản, ngày giờ và kết quả của từng buổi diễn tập.
3. Quy trình 6 bước tự lập phương án chữa cháy nội bộ
Chủ cơ sở có thể tự biên soạn phương án mà không bắt buộc phải thuê ngoài nếu làm đúng trình tự thực tế:
Khảo sát và kiểm kê hiện trường: Đi kiểm tra thực tế từng tầng, đếm chính xác số bình cứu hỏa dạng bột, khí CO2, cuộn vòi, đầu báo khói, nút ấn báo cháy và kiểm tra nguồn nước khả dụng.
Số hóa sơ đồ mặt bằng: Vẽ sơ đồ trên khổ A4 trở lên, định vị chính xác vị trí thiết bị trùng khớp với kết quả kiểm kê bước 1.
Phân công lực lượng tại chỗ: Nếu cơ sở có từ 20 người thường xuyên làm việc, bắt buộc ban hành quyết định thành lập Đội PCCC cơ sở. Dưới 20 người cần có văn bản phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cá nhân (khoản 2 Điều 20 Nghị định 105).
Khoanh vùng điểm nguy cơ cao: Nhận định rõ rủi ro tại kho hàng, tủ điện chính, khu vực bếp ăn hoặc trạm sạc xe máy điện.
Xây dựng kịch bản xử lý sự cố: Viết kịch bản hành động chi tiết theo 4 bước căn bản: Báo động -> Ngắt điện -> Hướng dẫn thoát hiểm -> Tổ chức dập lửa ban đầu.
Ký duyệt và đưa vào hồ sơ: Người đứng đầu cơ sở ký tên, đóng dấu, phổ biến cho toàn thể nhân viên và lưu trữ tại văn phòng để xuất trình khi đoàn thanh tra tới.
4. Phê duyệt và thủ tục nộp cơ quan công an: Cần lưu ý gì?
Cắt bỏ thủ tục hành chính không cần thiết là cải cách quan trọng nhất của Nghị định 105/2025/NĐ-CP:
Không phải nộp Công an phê duyệt: Chủ cơ sở chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính chính xác của phương án. Mọi hướng dẫn yêu cầu nộp đơn lên Công an để xin phê duyệt PC06 đều căn cứ theo quy định cũ đã bãi bỏ.
Trách nhiệm báo cáo định kỳ: Doanh nghiệp gửi kết quả thực hiện công tác PCCC (bao gồm việc lập và thực tập phương án) theo Mẫu PC04 trước ngày 15/6 và 15/12 hằng năm về UBND cấp xã hoặc cơ quan Công an quản lý địa bàn, hoặc tải lên hệ thống Cơ sở dữ liệu PCCC điện tử.
5. Quy định thực tập phương án chữa cháy

Việc lập phương án trên giấy chỉ là điều kiện cần; thực tập định kỳ mới là điều kiện đủ để xử lý tình huống thực tế và tránh bị phạt:
Tần suất: Ít nhất 01 lần mỗi năm (điểm a khoản 1 Điều 16 Nghị định 105).
Cách thức triển khai: Không bắt buộc phải diễn tập toàn bộ các tình huống giả định trong cùng một buổi. Doanh nghiệp có thể chia thành nhiều đợt, nhưng phải đảm bảo tất cả tình huống nêu trong Mục IV đều được thực hành thực tế.
Lưu hồ sơ: Ghi chép đầy đủ thành phần tham gia, thời gian dập tắt đám cháy giả định vào Mục VI của phương án.
6. Phân biệt các mẫu phương án: PC06, PC07, PC08 và PC09
| Ký hiệu | Tên gọi phương án | Đơn vị chịu trách nhiệm lập & phê duyệt |
| PC06 | Phương án chữa cháy, CNCH của cơ sở | Người đứng đầu cơ sở (chủ nhà trọ, giám đốc, chủ hộ kinh doanh) |
| PC07 | Phương án PCCC trên phương tiện giao thông | Chủ phương tiện (xe chở khách, tàu thuyền...) |
| PC08 | Phương án chữa cháy của cơ quan Công an | Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH cấp tỉnh (lập cho cơ sở Phụ lục II) |
| PC09 | Phương án cứu nạn, cứu hộ của cơ quan Công an | Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH cấp tỉnh |
Cảnh báo: Đối với các cơ sở nguy hiểm cháy nổ thuộc Phụ lục II (phải có thêm phương án PC08 do Công an lập), cơ sở có nghĩa vụ phối hợp cung cấp thông tin và tham gia diễn tập chung. Nếu từ chối phối hợp sẽ bị xử phạt từ 10 đến 30 triệu đồng.
7. Mức xử phạt hành chính liên quan đến phương án PCCC
Căn cứ Điều 26 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, mức xử phạt vi phạm hành chính đối với phương án PCCC được quy định nghiêm ngặt:
| Hành vi vi phạm | Mức phạt Cá nhân / Hộ KD | Mức phạt Doanh nghiệp |
| Phương án thiếu nội dung; không cập nhật bổ sung; duyệt sai thẩm quyền | 3 – 5 triệu đồng | 6 – 10 triệu đồng |
| Không tổ chức thực tập hết các tình huống giả định | 5 – 10 triệu đồng | 10 – 20 triệu đồng |
| Không phối hợp với Công an xây dựng, thực tập phương án PC08 | 10 – 15 triệu đồng | 20 – 30 triệu đồng |
| Không tổ chức thực tập phương án định kỳ hằng năm | 15 – 20 triệu đồng | 30 – 40 triệu đồng |
| Không xây dựng phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ | 20 – 25 triệu đồng | 40 – 50 triệu đồng |
8. Bảng checklist tự kiểm tra nhanh trước kỳ kiểm tra PCCC
Trước khi đón đoàn thanh tra, người phụ trách an toàn cơ sở cần rà soát lại 6 đầu mục cốt lõi:
[ ] Phương án đã soạn thảo đúng chuẩn biểu mẫu PC06 và có chữ ký, đóng dấu của người đại diện pháp luật hiện tại chưa?
[ ] Số lượng bình chữa cháy, cuộn vòi trên sơ đồ Mục I có khớp từng chiếc với thực tế ngoài hiện trường không?
[ ] Có kịch bản cháy nổ ngoài giờ hành chính (khi không có công nhân, chỉ có bảo vệ trực) chưa?
[ ] Danh sách nhân sự trong Đội PCCC cơ sở và số điện thoại liên hệ đã cập nhật người mới nhất chưa?
[ ] Trong năm hiện tại đã tổ chức thực tập và ghi chép nhật ký vào Mục VI chưa?
[ ] Báo cáo công tác PCCC Mẫu PC04 định kỳ 6 tháng đã nộp hoặc cập nhật lên CSDL chưa?
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Phương án PCCC lập theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP trước đây có phải làm lại?
Có. Mẫu cũ theo Nghị định 136 đã hết hiệu lực. Cơ sở thuộc diện quản lý bắt buộc phải rà soát, chuyển đổi nội dung sang chuẩn Mẫu PC06 kèm theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP để tránh bị xử phạt lỗi phương án không đúng mẫu hoặc thiếu nội dung.
Cơ sở dưới 20 nhân sự có phải lập phương án PCCC không?
Có. Quy mô dưới 20 người chỉ giúp cơ sở không bắt buộc phải ra quyết định thành lập Đội PCCC cơ sở (chỉ cần phân công người phụ trách bằng văn bản), nhưng bắt buộc vẫn phải có phương án PCCC nếu cơ sở thuộc danh mục tại Phụ lục I Nghị định 105.
Doanh nghiệp có được thuê đơn vị dịch vụ soạn giúp phương án không?
Doanh nghiệp hoàn toàn có thể thuê các đơn vị tư vấn kỹ thuật PCCC chuyên nghiệp hỗ trợ khảo sát, vẽ sơ đồ và soạn thảo nội dung kỹ thuật. Tuy nhiên, người đứng đầu cơ sở vẫn phải là người trực tiếp kiểm tra, ký duyệt và chịu trách nhiệm pháp lý trước cơ quan quản lý.
Liên hệ ngay với PCCC Bình An Đại Phát để nhận lịch khảo sát và tư vấn phương án tối ưu:
CÔNG TY TNHH PCCC BÌNH AN ĐẠI PHÁT
Khảo sát – Tư vấn – Thiết kế – Thi công – Hỗ trợ nghiệm thu – Bảo trì PCCC
Ô14, Lô DC80, Đường D1, KDC Vietsing, P. Thuận Giao, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0947.485.567 – 0971.142.222